برنامه کسب و کار سندی است که می تواند آینده کسب و کار را هدایت کند. چیزی که می گوید تا چه چیز را برنامه ریزی کنیم و چگونه این کار را انجام دهیم.

در سومین بخش از مجموعه راهنمای برنامه های کسب و کار قصد داریم تا در حدی کلی با انواع و بخش های مختلف این برنامه ها آشنا شویم.

برنامه های کسب و کار کمک می کنند تا کارها برای کسانی که می خوانند و حتی کسانی که آن را تهیه می کنند دقیق تر مشخص بشود. معمولا کارآفرینانی که دنبال سرمایه گذار برای کارهایشان می گردند، برنامه های کسب و کار ابزار بسیار مفیدی برای این منظور است. از آن طرف ماجرا هم برای جذب نیروهای کار و استعدادهای جدید به کار کارآفرینان می آید.

گام به گام تا نوشتن برنامه کسب و کار: مقدمه ای بر برنامه های کسب و کار

سوالی که در اینجا پیش می آید این است که دقیقا چه بخش هایی در یک برنامه کسب و کار وجود دارد و چگونه حالا این ها در کنار هم قرار داده می شود؟ اگر بخواهیم خیلی هم ماجرا را پیچیده نکنیم، یک برنامه کسب و کار شامل توضیح اهداف کسب و کار، استراتژی ها برای رسیدن به اهداف، مشکلات احتمالی در مسیر رسیدن به اهداف و ارائه راه حل هایی برای حل این مشکلات، ساختار سازمانی کسب و کارتان که شامل عناوین و مسئولیت ها می شود، و در نهایت میزان سرمایه ای که برای کار نیاز است می شود.

به ظاهر خیلی تاثیر گذار است. اینکه یک برنامه کسب و کار همه این موارد را بتواند در خودش بگنجاند. یک برنامه کسب و کار خوب هم راجع به محتوای کار صحبت می کند و هم فرم آن. معمولا سه بخش برای یک برنامه کسب و کار وجود دارد:

کانسپت کسب و کار: یعنی جایی که باید از صنعتی که در آن فعالیت می کنید، ساختار کسب و کارتان، محصول یا خدمات مشخصتان و اینکه اصلا چطور برنامه ریزی می کنید تا به موفقیت دست پیدا کنید، صحبت کنید.

بخش بازار: در این قسمت باید به بازار بپردازید. مثلا اینکه چقدر مشتری های احتمالی خواهید داشت. اینکه اصلا مشتریانتان کجا هستند، چه چیزی باعث خواهد شد که آن ها محصول شما را خریداری کنند و..اینجا باید از رقابت هم صحبت کنید و بگویید که چگونه جایگاهتان را در این رقابت مشخص می کنید.

و بالاخره قسمت مالی: شامل درآمد و گردش پول و دیگر حسابرسی های مالی و گزارش ها که ممکن است نیاز به یک حسابدار و یا نرم افزارهای مخصوص حسابداری داشته باشید.

اما اگر بخواهیم این سه بخش کلی را حتی به بخش های کوچکتر و جزئی تری تقسیم کنیم، یک برنامه کسب و کار از هفت عنصر اصلی تشکیل می شود:

۱- خلاصه اجرایی

۲- توصیف کسب و کار

۳- استراتژی های بازار

۴- تحلیل های رقابتی

۵- برنامه طرح و توسعه

۶- عملیات و برنامه مدیریت

۷- و شاخص های مالی

علاوه بر این بخش ها یک برنامه کسب و کار باید جلد، عنوان صفحه و فهرست مطالب داشته باشد.

اما برنامه کسب و کار چقدر باید باشد؟

بسته به اینکه برای چه مقصودی از برنامه کسب و کار استفاده می کنید، حجم آن هم متفاوت می شود. از یک توضیح مختصر در یکی از صفحات تا گزارش های سنگین و مفصل که با جزئیات تمام مراحل را توضیح می دهد. معمولا برنامه های کسب و کار بین ۱۵ تا ۲۰ صفحه هستند اما مطمئنا باز هم فضایی برای هر چیزی در این گزارش ها وجود خواهد داشت.

بخش زیادی از این موضوع به طبیعت و ذات کسب و کار شما بستگی دارد. اگر کانسپت طرحتان برای کار ساده است، پس احتمالا در چند کلمه هم می شود بیانش کرد. از طرفی دیگر اگر می خواهید کاری جدید راه بیندازید که کمی پیچیده است و یا اصلا صنعت جدیدی را به بازار معرفی کنید، احتمالا به توضیح بیشتری برای رساندن پیامتان دارید.

هدف شما طول کارتان را هم یک جورهایی معلوم می کند. اگر به دنبال میلیون ها دلار برای سرمایه گذاری هستید که کارتان را شروع کنید، پس باید بیشتر توضیح بدهید و توجیه کنید. اگر مقیاس آنقدرها هم پیچیده نیست پس یک توضیح مختصر کارتان را راه می اندازد.

چه کسی به برنامه کسب و کار نیاز دارد؟

بهتر است شاید که این سوال را اینطوری بپرسیم که اصلا چه کسی به برنامه کسب و کار نیاز ندارد؟در واقع هر کسی که وارد حیطه کسب و کار نمی شود پس نیازی هم به این برنامه ندارد. برنامه برای مدون کردن سرگرمی یا کارهای دیگر نیست. پس هر کسی که به شروع کار جدیدی فکر می کند که سرمایه نقش پررنگی در آن دارد و میزان زیادی انرژی، زمان می برد و انتظاری از مفاهیمی چون سود و زیان در این بین وجود دارد، بهتر است که زمانی را برای تدوین برنامه کسب و کار اختصاص بدهد.

استارت آپ ها

برنامه نویس های کلاسیک در واقع همان کارآفرین ها هستند که به دنبال سرمایه گذاری و این دست موضوعات می گردند. بیشتر کتاب هایی که تا الان درباره برنامه ریزی کسب و کار نوشته شده اند، صاحبان استارت آپ ها را به عنوان مخاطبان هدف خود فرض کرده اند. البته این هم اشتباه است که صاحبان کسب و کار جدید تنها برای جذب سرمایه به این نوع برنامه ها نیاز دارند. در واقع صاحبان کسب و کار در هر مرحله ای از کار به برنامه نیاز دارند، چه وقتی که می خواهند سرمایه گذاری کنند و چه وقتی که بخواهند کارشان را توسعه ببخشند.

شرکت های با تجربه ای که کمک نیاز داشته باشند

همه برنامه های کسب و کار هم برای تازه کارها نوشته نمی شود. خیلی از برنامه ها را توسط و برای کسب و کارهای قدیمی و ریشه دار می نویسند. مثلا ممکن است بسیاری از کسب و کارهای میانه هم مانند استارت آپ ها به دنبال رشد و توسعه باشند.

به روز کردن برنامه های کسب و کار

برای اینکه چرا باید برنامه های کسب و کار را به روز کرد، هفت دلیل وجود دارد. به این هفت دلیل نگاهی بیندازید و اگر حتی یکی از آن ها درباره شما صادق بود، دست به کار شوید.

۱- اگر یک فصل جدید در باب بحث های مالی و وضعیت مالی شرکت قرار است باب شود. ممکن است که برنامه تان را سالانه، فصلی و یا حتی ماهانه تغییر دهید. البته اگر که کسب و کارتان با تغییر گره خورده است.

۲- به جذب سرمایه های سرمایه های جدید نیاز دارید. خوب است که برنامه کسب و کار را به روز کنید تا کسانی که قصد سرمایه گذاری دارند، راحت تر بتوانند با شما ارتباط برقرار کنند.

۳- اگر در روند بازار تغییری رخ داده است. مثلا سلیقه مشتریان عوض شده، روند تثبیت مشتریان را دنبال می کنید و یا اینکه مثلا نظارت بر بازار به شیوه دیگری انجام می شود، بنابراین نیاز به یک برنامه به روز شده در این جا باید احساس شود.

۴- اگر شرکت شما قصد دارد تا محصول جدیدی را به بازار عرضه کند. اگر از اولین باری که برنامه کسب و کار نوشتید زمان زیادی می گذرد بنابراین وقت آن رسیده است که کمی برنامه هایتان را به روز کنید.

۵- اگر در مدیریت تغییری رخ داده است. مدیران جدید باید از اطلاعات و اهداف مجموعه باخبر باشند و آن ها را ببینند.

۶- اگر مجموعه شما از مرزی عبور کرده است. مثلا مکانتان را از خانه به جای دیگری تغییر داده اید، از یک میلیون دلار فروش عبور کرده اید و یا اینکه مثلا صدمین کارمندتان را استخدام کرده اید.

۷- اگر برنامه کسب و کار به نظر می رسد که منعکس کننده واقعیت های بیرونی نیست. شاید شما در دفعه گذشته خیلی خوب عمل نکرده باشید. شاید هم چیزهای مختلف با سرعتی بیش از آنچه فکرش را می کرده اید تغییر کرده اند. اما اگر برنامه کسب و کارتان مرتبط با هیچکدام از واقعیت ها نیست بنابراین آن را تغییر دهید.

پیدا کردن بهترین برنامه

برنامه های کسب و کار معمولا یک سری ویژگی های مشترک با هم دارند. مثل نمایش جریان گردش مالی و برنامه های بازاریابی. و خیلی از آن ها هم به دنبال اهداف مشترکی مثل جذب سرمایه و شرکای جدید می گردند. اما هر چه جلوتر می رویم برنامه های کسب و کار با توجه به نوع کسب و کار، محصولات مورد ارائه به بازار و هدف کسب و کار با هم تفاوت می کنند.

دلیل اهمیت این برنامه ها این است که تاثیر بسیار زیادی در برنامه های کلی کسب و کار شما و آینده آن دارند. شما می خواهید که برنامه تان به خوبی هم کسب و کار و هم خودتان را معرفی کند و به نوعی نماینده شما باشد. این مطلب اهمیتی به این موضوع ندارد که آن را کجا می خواهید ارائه کنید. ممکن است در یک جلسه به چند سرمایه گذار ارائه اش کنید، امکان هم دارد که برگه آن از اتاق کارتان هم بیرون نرود.

انواع برنامه های کسب و کار

به طور کلی چهار نوع برنامه کسب و کار را می شود تعریف کرد. برنامه های خیلی کوتاه یا مینی پلان ها، برنامه های کار، برنامه های ارائه و برنامه های الکترونیکی که به فراخور کارهای مختلف از آن ها استفاده می شود. لازم به ذکر دوباره این نکته است که کوتاه و بلند بودن برنامه ها دلیل بر برتری هیچکدام از آن ها بر دیگری نیست.

مینی پلان ها

یک برنامه مختصر کسب و کار معمولا یک تا ده صفحه است و نگاهی گذرا به تمامی مطالب مهم دارد. کانسپت کسب و کار، نیازهای مالی، بیانیه های مالی و برنامه های بازاریابی از این جمله این مطالب هستند. نوشتن مینی پلان ها راه خوبی برای سریع فهمیدن کانسپت طرح و کسب و کار است.

اما باید مواظب بود که در همه جا هم نمی توان از مینی پلان ها استفاده کرد. اگر مینی پلان را به سرمایه گذاری که دنبال یک برنامه جامع می گردد بفرستید، در واقع شانستان را برای جذب سرمایه از دست داده اید.

برنامه کار

برنامه کار برنامه ای برای آوردن مراحل عملیاتی کسب و کار است. این برنامه جزئیات زیادی دارد اما به صورت خلاصه ارائه می شود. چیزهایی مثل غلط املایی یا ظواهر خاص در این برنامه اهمیت چندانی ندارد. مثل این می ماند که لباس خاکی بپوشید و مستقیما وارد گود شوید. پس کارها و عملیاتی که در آن می آید مهم تر از بقیه چیزها است.

برنامه ارائه

برنامه ارائه هم تقریبا شبیه به برنامه کار است با این تفاوت که باید برای همه از سرمایه گذاران و افراد خارجی در کسب و کار قابل فهم باشد و مسائل و مشکلات ظاهری را هم به هیچ وجه نداشته باشد. در واقع چیزی است که باید آن را به بقیه ارائه کنید تا سرمایه جذب کنید و یا نیروهای جدید استخدام کنید. بنابراین استفاده از لغات تخصصی در کسب و کار، حذف عبارات عامیانه و اصطلاحات از آن ضروری است.

برنامه الکترونیکی

اکثر برنامه های کسب و کار بر روی کامپیوترها نشان داده می شود. بنابراین خوب است که نسخه ای الکترونیکی هم از برنامه کسب و کار داشته باشید تا به راحتی در جمع هایی که ارائه ها از کامپیوتر نشان داده می شود کارتان را معرفی کنید.

منبع: entrepreneur

نظر خود را بنویسید

لطفا نظر خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید