براي آشنايي بيشتر با دنياي فناوري اطلاعات بايد اول نهادها و سازمان‌هاي فعال در اين عرصه را شناخت و معرفي كرد. سعید نوری آزاد یادداشتی را در این زمینه در مجله کلیک به چاپ رسانده است.

پيش از معرفي اين نهادها بايد حتما به نکته‌اي اشاره كنيم و آن اينکه بسياري از نهادهاي علمي و نظارتي در دنيا مستقل و بي‌طرف نيستند و زير سايه حکومت‌هاي قدرتمند کار مي‌کنند. البته اين به‌معناي غيرعلمي بودن آنها نيست، ولي هر کشوري به‌ميزان قدرت سياسي، اقتصادي و علمي مي‌تواند در تصميمات و جهت‌گيري‌هاي علمي جهان تاثيرگذار باشد و اگر براي کشوري در نهادهاي فراملي جايي درنظر گرفته نشد يا کلامش تاثيري بر اهداف جهاني نداشت، بايد دليل را در نهادهاي حکومتي و تصميم‌گير داخل آن کشور جست. در نهايت آن‌که بايد نهادهاي بين‌المللي را بشناسيم تا بدانيم محور حرکت اين علم کجاست.

يونسکو

شايد يونسکو (UNESCO) را بتوان اولين و جامع‌ترين نهاد ناظر و مرجع در اين زمينه دانست. اين نهاد که سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي سازمان ملل متحد است، حدود 65سال پيش يعني در ماه نوامبر 1945 تشکيل شد. البته در آن زمان وظايف و شرايط محدودتري نسبت به امروز داشت. هدف اصلي از تشکيل اين سازمان پايه‌ريزي فرهنگ صلح و ايجاد همبستگي فکري و اخلاقي بين انسان‌ها بود. عمده فعاليت‌هاي يونسکو معطوف به زمينه‌هاي آموزشي، علوم‌ زيستي، اجتماعي و انساني، موضوعات فرهنگي، ارتباطات و اطلاعات است.

نهادهاي منطقه‌اي و محلي يونسکو

ايجاد نهادهاي منطقه‌اي مانند يونسکو- ايران نيز از قاعده خاصي پيروي کرده است و طبق ماده 7 اساسنامه يونسکو براي ايجاد هماهنگي بين يونسکو و موسسات ذيربط، کشورهاي عضو، موظف به‌ايجاد کميسيون‌هاي ملي هستند. توسعه اصول و هنجارهاي جهاني مبتني بر ارزش‌هاي سازمان به‌منظور مواجهه باچالش‌هاي بوجود آمده در عرصه آموزش، فرهنگ و ارتباطات و تقويت رفاه عمومي نيز از ديگر وظايف اين نهاد است. همچنين تلاش براي دسترسي همگاني به دانش و اطلاعات از وظايف ديگر يونسکو است.

ارتباط يونسکو با فناوري اطلاعات و ارتباطات

يونسکو موظف است در راستاي خط مشي‌هاي جامعه اطلاعاتي اقدام کند. اجلاس سران جامعه اطلاعاتي يا همان WSIS به‌عنوان مرجعي براي بحث و تبادل نظر و به‌نوعي راهبري ارتباطات به شمار مي‌رود که تاکنون دوبار برگزار شده است. در اين اجلاس دستورالعمل‌هاي (خط مشي) يازده‌گانه‌اي مصوب شده است.

يک تعريف: براي داشتن نگاهي کلي به هر موضوعي بايد کيفيت محيط و محاط بودن آن‌را بدانيم. حال براي دانستن تعريف جامعه اطلاعاتي، به‌زبان ساده مي‌توان اين‌گونه گفت که: اگر رايانه را توپ فوتبال در نظر بگيريم، زيرساخت ارتباطات زمين بازي است و بازيکنان نيز اجزاي فناوري اطلاعات و تيم‌ها خود فناوري اطلاعات و سرانجام محيط استاديوم جامعه اطلاعاتي خواهد بود. به‌عقيده ويليام مارتين در کتاب «جامعه اطلاعاتي جهاني»، در جامعه اطلاعاتي الگوهاي سطح زندگي شغلي، اوقات فراغت، نظام آموزشي و عرصه دادوستد مشخصاً از پيشرفت اطلاعات و دانش فني متاثر است. اين پديده نشات گرفته از رشد فزاينده توليد انبوه اطلاعات در طيف گسترده رسانه‌هاي جمعي است كه اكثر آنها نيز به‌صورت الكترونيكي ظهور مي‌يابد.

حال سوالاتي مطرح مي‌شود که اصول کار جامعه اطلاعاتي چيست؟ يا اصولا چرا مواردي مانند دولت الکترونيک در تمام جهان به يک‌باره مطرح شده است؟ و روح واحد اين موضوع چيست؟

پاسخ اين سوالات يک چيز است: «منشور يازده‌گانه جامعه اطلاعاتي».

اكنون بايد پرسيد يازده خط‌مشي اجلاس جهاني سران جامعه اطلاعاتي چيست؟

براي دانستن اين يازده مورد نوشته‌اي از دکتر شکرخواه را نقل مي‌کنيم:

دولت‌هاي جهان مي‌بايست اين يازده ماده را مورد توجه قرار دهند:

يكم- نقش مقام‌هاي راهبردي و تمام دست‌اندركاران (دولت، جامعه مدني و بخش خصوصي) در پيشبرد تكنولوژي‌هاي اطلاعات و ارتباطات براي توسعه.

نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد» ،«كميسيون‌هاي منطقه‌اي سازمان ملل متحد» و «اتحادية بين‌المللي ارتباطات دور»

دوم- زيرساخت اطلاعات و ارتباطات

نهاد هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

سوم- دسترسي به اطلاعات و معرفت‌ها (دانش‌ها)

نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات راه دورITU» و يونسكو.

چهارم- توانمند‌سازي

نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «برنامه ملل متحد براي توسعه»، يونسكو، «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور» و «كنفرانس ملل متحد براي تجارت و توسعه».

پنجم- ايجاد اطمينان و امنيت در كاربرد تكنولوژي‌هاي اطلاعات و ارتباطات

نهاد هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

ششم- آماده‌سازي محيط

نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور»، «كميسيون‌هاي منطقه‌اي سازمان ملل متحد» و «كنفرانس ملل متحد براي تجارت و توسعه».

هفتم- كاربردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات

1. دولت الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «برنامه ملل متحد براي توسعه» و «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

2. تجارت الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «سازمان جهاني تجارت»، «كنفرانس ملل متحد براي تجارت و توسعه»، «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور” و “اتحاديه پستي جهاني».

3. يادگيري الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: يونسكو ، «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور» و «سازمان توسعه صنعتي ملل متحد».

4. بهداشت الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «سازمان جهاني بهداشت» و «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

5. اشتغال الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌‌كننده: «سازمان بين‌المللي كار» و «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

6. محيط زيست الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «سازمان جهاني تجارت»، «سازمان جهاني هوا‌شناسي»، «سازمان جهاني هواپيمايي كشوري»، «دفتر امور مسكن ملل متحد» و «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

7. كشاورزي الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «سازمان خواربار و كشاورزي» و «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور».

8. علم الكترونيکي: نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: يونسكو، «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور» و «كنفرانس ملل متحد براي تجارت و توسعه».

هشتم- تنوع فرهنگي و هويت، تنوع زباني و محتواي محلي

نهاد هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: يونسكو.

نهم- رسانه‌ها

نهاد هماهنگ‌ساز و تسهيل ‌كننده: يونسكو.

دهم- ابعاد اخلاقي جامعه اطلاعاتي

نهاد هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: يونسكو.

يازدهم- همكاري بين‌المللي و منطقه‌اي

نهادهاي هماهنگ‌ساز و تسهيل‌كننده: «كميسيون‌هاي منطقه‌اي سازمان ملل متحد»، «برنامه ملل متحد براي توسعه»، «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات دور»، يونسكو و «شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد».

نکته: رسالت و پويايي هر دانشي منوط به پايبندي اصول اوليه و مترقي آن است، پس لازم است براي ارتقاي دانش در جامعه اطلاعاتي به اجراي بندهاي فوق اهميت داده شود. هدف از ذکر اين موارد در اينجا نيز دانستن کلياتي درباره ملزومات جامعه اطلاعاتي است.

حال بازگرديم به نهادهاي قانون‌گذار و مرجع در دنيايIT .

مجمع راهبري اينترنت

يکي از مهم‌ترين نتايج اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي مجمع راهبري اينترنت يا IGF
(Internet Governance Forum) است و به‌نوعي قدرت اجرايي نداشته و در حد راهبري انفعالي عمل مي‌کند. اين مجمع پس از فشارهاي جامعه جهاني به آمريکا براي واگذاري راهبري اينترنت به سازمان ملل ايجاد شد، اما آمريکا اين موضوع را نپذيرفت. در اين مجمع قطعنامه يا حکم دستوري، صادر نمي‌شود و تنها توصيه‌نامه‌هايي براي استفاده جامعه جهاني ارائه مي‌شود. در حقيقت اين مجمع براي آينده اينترنت نقشه دارد.

از اهدافي که براي اين مجمع ترسيم شده، بحث بر سر مسائل مرتبط با حاکميت اينترنت و در صورت امکان، ارائه توصيه‌هايي براي جامعه جهاني را مي‌تون برشمرد. نظارت بر اين مجمع توسط رياست سازمان ملل متحد، انجام مي‌شود.

اين مجمع نيز داراي اهداف و راهبردهايي است که به‌صورت خلاصه مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:

* بحث بر سر سياست‌هاي عمومي در رابطه با موجوديت‌هاي حاکميت اينترنت به منظور تداوم، امنيت، ثبات و گسترش همه جانبه اينترنت و نيز تسهيل ارتباط ميان سازمان‌هايي که درگير با سياست‌هاي عمومي بين‌المللي اينترنت هستند.

* ارتباط با سازمان‌هاي دولتي و ساير موسسات در خصوص محدوده کاري‌شان و نيز تسهيل مبادله اطلاعات و استفاده کامل از تخصص علمي و فني کشورها.

* اعمال نفوذ بر کشورها براي ارائه راه‌کارها و ابزاري براي شتاب بخشيدن به قابليت دسترسي و امکان استفاده از زيرساخت‌هاي عمومي و خصوصي گسترده اينترنت کشورهاي کمتر توسعه يافته در کنار مشارکت جهت ايجاد ظرفيت براي حاکميت اينترنت در آن کشورها. ساير وظايف اين مجمع را مي‌توان در چند کلمه ذيل خلاصه کرد: ارزيابي اصول WSIS در برقراري حاکميـت اينترنت، نظارت بر منابع حياتي اينترنت و ايجاد راه‌کارهاي جديد براي استفاده از اينترنت.

منابع

Martin William J., Global Information

Society, 2 ,rev.1995.

http://ict.gov.ir

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=17116

http://www.itu.int/wsis/index.html

بیشتر بدانید:   آيا گوگل اينترنت را از آن خود خواهد كرد؟

نظر خود را بنویسید

لطفا نظر خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.